Nhạc Fado Bồ Đào Nha: Nguồn gốc và trải nghiệm ở Lisbon

Nữ ca sĩ fadista choàng khăn đen hát dưới ánh đèn vàng trong một quán nhỏ ở Lisbon

Nhạc Fado là gì và ra đời từ đâu ở Lisbon?

Nhạc Fado là dòng nhạc truyền thống của Bồ Đào Nha, tên gọi bắt nguồn từ chữ Latinh fatum nghĩa là số phận, ra đời tại Lisbon vào khoảng thập niên 1830. Fado sinh ra ở hai khu phố cảng nghèo Mouraria và Alfama, nơi thủy thủ, phu khuân vác và dân lao động hát về tình yêu, biển cả và số phận long đong.

Nữ ca sĩ huyền thoại đầu tiên là Maria Severa, sống ở Mouraria từ năm 1820 đến 1846, cuộc đời ngắn ngủi và chuyện tình ngang trái của bà trở thành hình mẫu cho chất bi thương của Fado. Năm 2011, UNESCO chính thức ghi danh Fado vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Xem thêm: Lisbon có gì? Alfama, Tram 28, tháp Belém và lịch trình

Saudade là gì và vì sao được xem là chìa khóa hiểu người Bồ Đào Nha?

Saudade là một từ tiếng Bồ Đào Nha gần như không thể dịch trọn nghĩa, chỉ nỗi nhớ nhung pha lẫn hoài niệm về một người, một nơi chốn hoặc một thời đã qua và có thể không bao giờ trở lại. Cảm xúc đặc trưng của saudade gắn với lịch sử hàng hải của Bồ Đào Nha, khi những người vợ, người mẹ đứng bên cảng Lisbon tiễn tàu ra khơi mà không biết ngày về.

Fado chính là saudade được cất thành giai điệu, với chủ đề quen thuộc là tình yêu dang dở, biển cả, số phận và chính thành phố Lisbon. Hiểu saudade, du khách sẽ hiểu vì sao người Bồ Đào Nha nghe nhạc buồn mà không bi lụy, họ xem đó là cách trân trọng những gì mình từng có.

Người Bồ Đào Nha có tính cách thế nào, khác người Tây Ban Nha ra sao?

Người Bồ Đào Nha thường được nhận xét là trầm lắng, khiêm nhường và hoài niệm hơn so với sự sôi nổi bề ngoài của người Tây Ban Nha ở nước láng giềng. Họ thân thiện theo kiểu kín đáo: sẵn lòng chỉ đường tận tình, kiên nhẫn với du khách nói tiếng Anh, nhưng ít khi ồn ào vồ vập.

Nhịp sống ở Lisbon cũng chậm rãi, bữa tối thường bắt đầu muộn sau 20h và người địa phương không thích bị hối thúc.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn đi Du Lịch Châu Âu Từ Hà Nội, khách Việt thường bất ngờ vì người Bồ Đào Nha gần gũi và dễ mến hơn hình dung ban đầu, nhiều người lớn tuổi còn nhận xét nhịp sống Lisbon có nét thong thả giống Hà Nội xưa.

Khi giao tiếp, chỉ cần một câu chào Bom dia vào buổi sáng hoặc Obrigado nghĩa là cảm ơn, bạn sẽ nhận lại nụ cười thiện cảm ngay lập tức.

Amália Rodrigues là ai mà được Bồ Đào Nha để quốc tang 3 ngày?

Amália Rodrigues là giọng ca Fado vĩ đại nhất lịch sử, được người Bồ Đào Nha tôn là Nữ hoàng Fado, sinh năm 1920 tại Lisbon và qua đời năm 1999. Khi bà mất, chính phủ Bồ Đào Nha tuyên bố quốc tang 3 ngày, hàng chục nghìn người đưa tiễn, và đến năm 2001 di hài bà được chuyển vào Điện Pantheon Quốc gia, trở thành người phụ nữ đầu tiên yên nghỉ cùng các vĩ nhân của đất nước.

Trong sự nghiệp kéo dài 55 năm, Amália đưa Fado từ các quán nhỏ Lisbon ra sân khấu Pháp, Ý, Nhật Bản và Brazil, đến nay vẫn là nghệ sĩ có lượng đĩa bán chạy nhất lịch sử âm nhạc Bồ Đào Nha. Nghe một bản thu của Amália trước chuyến đi là cách nhập môn Fado nhanh nhất.

Chân dung đen trắng phong cách hoài cổ của một nữ danh ca Fado bên đàn guitarra

Một buổi biểu diễn Fado với đàn guitarra 12 dây trong casa de fado diễn ra thế nào?

Một buổi Fado truyền thống luôn có ca sĩ fadista hát cùng 2 nhạc cụ: đàn guitarra portuguesa 12 dây hình quả lê với âm thanh lanh lảnh đặc trưng, và đàn viola tức guitar cổ điển giữ nền trầm. Khi nghệ sĩ bước ra, đèn được vặn mờ, phục vụ ngừng bưng món và cả phòng im phăng phắc theo đúng câu nói nổi tiếng Silêncio, que se vai cantar o fado, nghĩa là xin im lặng, Fado sắp được cất lên.

Khán giả chỉ vỗ tay khi bản nhạc kết thúc, tuyệt đối không nói chuyện, không quay phim ồn ào giữa chừng. Mỗi lượt diễn thường gồm 3 bài liên tiếp, xen kẽ giữa các phần ăn tối, vì vậy một bữa tối Fado trọn vẹn có thể kéo dài hơn 2 tiếng.

Nghệ sĩ đàn guitarra portuguesa hình quả lê biểu diễn cạnh ca sĩ trong nhà hàng ánh nến

Nghe Fado ở Lisbon khu nào chuẩn nhất, giá khoảng bao nhiêu euro?

Ba khu vực nghe Fado chuẩn nhất Lisbon là Alfama, Bairro Alto và Mouraria, với mức giá trải rộng từ miễn phí vào cửa đến 100 euro một người. Tại Alfama, cái nôi của Fado, các casa de fado nổi tiếng như Clube de Fado có suất ăn tối kèm nhạc khoảng 54 đến 65 euro, còn Mesa de Frades đặt trong một nhà nguyện cổ thế kỷ 18 có set menu khoảng 70 euro đã gồm đồ uống.

Tại Bairro Alto, nhà hàng lâu đời O Faia có menu 80 đến 100 euro, trong khi quán bình dân Tasca do Chico vào cửa miễn phí, khách chỉ trả tiền đồ uống, đồ nhắm và thanh toán bằng tiền mặt.

Nếu không muốn ăn tối, du khách có thể chọn Fado in Chiado, buổi hòa nhạc thuần túy dài 50 phút với giá vé khoảng 21 euro, hoặc ghé Museu do Fado ở Alfama với vé vào 6 euro, mở cửa 10h đến 18h từ thứ Ba đến Chủ nhật. Một lưu ý nhỏ khi ăn tại nhà hàng Bồ Đào Nha: đĩa bánh mì, bơ và ô liu bày sẵn trên bàn gọi là couvert sẽ bị tính thêm khoảng 3 đến 9 euro mỗi người nếu bạn động vào, cứ lịch sự từ chối nếu không dùng.

Xem thêm: Đi xe điện Tram 28 ở Lisbon: lộ trình đẹp trải nghiệm

Ngõ nhỏ lát đá ở Alfama buổi tối với biển hiệu casa de fado sáng đèn

Khách Hà Nội nên xếp đêm Fado vào lịch trình Lisbon thế nào?

Khách Hà Nội nên dành ít nhất 1 buổi tối cho Fado trong khoảng 2 ngày ở Lisbon, và tốt nhất là từ tối thứ hai của hành trình trở đi. Chuyến bay từ Nội Bài sang Bồ Đào Nha đều là bay nối chuyến, tổng thời gian khoảng 15 đến 17 tiếng cùng chênh lệch múi giờ, nên đêm đầu tiên cơ thể còn mệt, khó thưởng thức trọn một buổi diễn bắt đầu lúc 20h30 và kết thúc muộn.

Lịch trình hợp lý là ban ngày dạo Alfama, tháp Belém, buổi tối đi nghe Fado ngay trong khu phố cổ, hôm sau dành trọn ngày cho Sintra cách Lisbon khoảng 40 phút tàu.

Xem thêm: Sintra, cung điện Pena: Giá vé và cách đi từ Lisbon

Về ẩm thực, các casa de fado phục vụ món Bồ Đào Nha truyền thống như cá tuyết bacalhau, nhiều dầu ô liu và phô mai, người lớn tuổi quen vị thanh miền Bắc có thể chọn quán kiểu Tasca do Chico, chỉ gọi đồ uống nhẹ mà vẫn nghe nhạc trọn vẹn.

Buổi tối đi bộ trong các ngõ hẹp Alfama khá an toàn, chỉ cần giữ túi xách cẩn thận ở nơi đông khách du lịch như khi đi bất kỳ thành phố lớn nào ở châu Âu.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn đi tour Nam Âu từ Hà Nội có chặng Bồ Đào Nha, đêm Fado ở Lisbon thường được khách nhắc lại như khoảnh khắc xúc động nhất chuyến đi, dù phần lớn không hiểu lời bài hát.

Hướng dẫn viên tiếng Việt của đoàn sẽ kể trước câu chuyện về saudade và Amália Rodrigues, giúp cả những khách lớn tuổi cũng cảm nhận được trọn vẹn buổi diễn.

Xem thêm: Tour Tây Ba Nha - Bồ Đào Nha

Ngoài tuyến này, bạn có thể tham khảo thêm các hành trình khác trong danh mục Tour Châu Âu Từ Hà Nội của Euro Trip. Liên hệ trực tiếp để được tư vấn lịch trình có đêm Fado phù hợp nhất.