Cà phê sáng kiểu Pháp: Croissant và văn hóa sống chậm

Bữa sáng kiểu Pháp thường gồm những gì?

Bữa sáng truyền thống của người Pháp rất đơn giản, thường chỉ gồm một ly cà phê và một món viennoiserie như croissant hoặc pain au chocolat, hoàn toàn khác với bữa sáng nhiều món mặn quen thuộc của người Việt. Người Pháp gọi kiểu ăn sáng nhẹ này là "petit déjeuner", nghĩa đen là "bữa ăn nhỏ phá vỡ giấc ngủ", phản ánh đúng tinh thần tối giản của bữa ăn đầu ngày.

Khác với việc vừa ăn vừa di chuyển thường thấy ở nhiều nước, người Pháp có xu hướng dành thời gian ngồi lại, dù chỉ 10 đến 15 phút, để uống hết ly cà phê trước khi bắt đầu công việc. Đây chính là điểm khởi đầu của khái niệm "nghệ thuật sống chậm" gắn liền với văn hóa cà phê Pháp mà nhiều khách du lịch tò mò muốn trải nghiệm.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, đây thường là một trong những khác biệt văn hóa đầu tiên khách nhận ra ngay sáng đầu tiên ở Pháp, vì đã quen với việc vừa đi vừa cầm ly cà phê mang theo ở nhà.

Bàn cà phê sáng kiểu Pháp với croissant và ly espresso

Croissant có thực sự là món Pháp không, nguồn gốc từ đâu?

Croissant thực chất không có nguồn gốc từ Pháp mà bắt nguồn từ bánh kipferl hình lưỡi liềm của Áo, đã xuất hiện từ thế kỷ 13. Nhiều người vẫn tin vào truyền thuyết cho rằng hoàng hậu Marie Antoinette, vốn là công chúa Áo, mang loại bánh này sang Pháp khi kết hôn với vua Louis XVI năm 1770, nhưng các nhà sử học không tìm được bằng chứng nào cho câu chuyện này.

Lịch sử được ghi chép rõ ràng hơn cho thấy chính doanh nhân người Áo August Zang là người mở tiệm bánh Boulangerie Viennoise tại Paris vào năm 1838 hoặc 1839, giới thiệu bánh kipferl cho người Paris và sau này được gọi bằng cái tên tiếng Pháp là croissant.

Điều thú vị là loại croissant nhiều lớp bơ giòn xốp quen thuộc ngày nay lại là phát minh của chính các thợ làm bánh Pháp vào đầu thế kỷ 20, khi họ thay bột brioche nguyên bản bằng kỹ thuật cán bột nhiều lớp bơ, nên có thể nói phần hồn hiện đại của chiếc croissant vẫn rất Pháp dù cái tên và hình dáng ban đầu đến từ Áo.

Croissant bơ giòn xốp mới ra lò tại tiệm bánh Pháp

Người Pháp gọi cà phê sáng thế nào, "un café" nghĩa là gì?

Khi người Pháp nói "un café", mặc định họ đang gọi một ly espresso nhỏ, không phải loại cà phê pha loãng nhiều nước như cách hiểu thông thường ở nhiều nước khác. Muốn uống loại nhẹ hơn có thêm sữa, khách cần gọi rõ "café au lait" nếu muốn pha bằng sữa nóng riêng, hoặc "café crème" nếu muốn kiểu gần giống cappuccino nhưng ít bọt hơn.

Buổi sáng gần như không ai gọi cà phê đá ở Pháp, khái niệm này gần như không tồn tại trong văn hóa cà phê truyền thống, nên khách quen uống đá lạnh mỗi sáng ở Việt Nam nên chuẩn bị tinh thần chuyển sang cà phê nóng khi ở Pháp.

Nếu chỉ gọi đơn giản "un café" tại quầy bar, khách sẽ luôn nhận được một ly espresso đúng chuẩn, cách gọi này cũng nhanh và ít gây nhầm lẫn nhất với nhân viên phục vụ.

Ly espresso kiểu Pháp phục vụ tại quầy bar

Vì sao đứng uống cà phê ở quầy lại rẻ hơn ngồi bàn?

Các quán cà phê Pháp áp dụng ba mức giá khác nhau cho cùng một ly cà phê tùy vị trí ngồi, quy định này được niêm yết công khai ngay tại cửa ra vào theo luật. Đứng uống tại quầy bar, gọi là "au comptoir", luôn là mức giá rẻ nhất, chỉ khoảng 1 đến 1,50 euro một ly espresso.

Nếu ngồi bàn bên trong quán, gọi là "en salle", giá thường tăng thêm khoảng 0,50 đến 1 euro so với đứng quầy. Ngồi ngoài hiên phố, gọi là "en terrasse", luôn là mức giá cao nhất, có thể lên đến 4 euro trở lên cho cùng một ly espresso, tương đương khoảng 120.000 đồng theo tỷ giá tham khảo gần 30.000 đồng một euro.

Khoản chênh lệch này không phải vì cà phê ngon hơn, mà thực chất khách đang trả tiền cho không gian, dịch vụ bàn riêng và quyền ngồi bao lâu tùy thích, đúng tinh thần "bán thời gian chứ không chỉ bán cà phê" của các quán Pháp.

Quán cà phê vỉa hè kiểu Pháp với bàn ghế hướng ra phố

"Nghệ thuật sống chậm" trong văn hóa cà phê Pháp là gì?

"Nghệ thuật sống chậm" trong văn hóa cà phê Pháp thể hiện rõ nhất qua cách phục vụ và cách bố trí không gian quán, nơi khách được tôn trọng quyền ngồi lâu mà không bị thúc giục.

Cách phục vụ kiểu Pháp

Nhân viên phục vụ tại Pháp sẽ không chủ động hỏi thăm liên tục hay mang hóa đơn ra khi chưa được yêu cầu, vì một khi đã ngồi vào bàn, chiếc bàn đó thuộc về khách cho đến khi khách chủ động nói "L'addition, s'il vous plaît" để xin thanh toán.

Nhiều khách quen phong cách phục vụ nhanh, nhiệt tình ở nơi khác có thể hiểu lầm đây là thái độ lạnh nhạt, nhưng thực chất đây là cách người Pháp thể hiện sự tôn trọng không gian riêng của khách.

Vỉa hè và nghệ thuật ngắm phố

Bàn ghế tại các quán cà phê vỉa hè Pháp thường xếp quay mặt ra đường thay vì đối diện nhau, để khách có thể vừa trò chuyện vừa ngắm dòng người qua lại, hoạt động được gọi là "flânerie" trong tiếng Pháp. Đây là lý do nhiều khách du lịch chọn ngồi lại một quán cà phê cả buổi sáng chỉ để quan sát nhịp sống địa phương, thay vì vội vã chuyển sang điểm tham quan tiếp theo.

Khách Hà Nội trải nghiệm văn hóa cà phê Pháp cần lưu ý gì?

Khách Hà Nội nên chuẩn bị tinh thần rằng một ly cà phê tại Pháp thường nhỏ và đậm hơn nhiều so với cà phê sữa đá quen thuộc, và bữa sáng có thể đơn giản hơn hẳn những gì khách quen ở nhà, nên nếu cần ăn no hơn có thể gọi thêm bánh mì bơ hoặc trứng ốp la tại một số quán phục vụ kiểu brasserie.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, phần lớn khách rất thích trải nghiệm ngồi cà phê vỉa hè ít nhất một buổi sáng trong lịch trình, nhưng vì tour thường di chuyển liên tục giữa các điểm tham quan nên khoảng thời gian dành cho việc này khá hạn chế.

Nếu muốn trải nghiệm trọn vẹn nhịp sống chậm kiểu Pháp, khách nên chủ động xin hướng dẫn viên dành riêng 20 đến 30 phút vào một buổi sáng rảnh trong hành trình của tour Tây Âu từ Hà Nội thay vì cố gắng vừa uống cà phê vừa di chuyển.

Để xem thêm gợi ý lịch trình và các điểm đến nổi bật khác tại châu Âu, khách có thể tham khảo tại Du Lịch Châu Âu Từ Hà Nội trước khi lên kế hoạch chi tiết cho chuyến đi.

Nếu đã sẵn sàng chốt lịch trình, có thể tìm hiểu thêm tại Tour Châu Âu Từ Hà Nội để được tư vấn cụ thể.

Xem thêm: Rượu vang Pháp: Bordeaux, Burgundy, Champagne cho người mới

Khách đoàn Việt Nam trải nghiệm cà phê sáng tại quán vỉa hè Pháp