Ẩm thực Hà Lan: phô mai Gouda, cá trích sống và bánh Stroopwafel trứ danh

Ẩm thực Hà Lan gói gọn trong ba trải nghiệm vị giác khác nhau: vị béo ngậy của phô mai Gouda trứ danh, vị mặn của cá trích sống Hollandse Nieuwe, và vị ngọt ấm của bánh Stroopwafel mới nướng. Ba món này còn gắn liền với những nghi thức ăn uống rất riêng, từ cách cắt phô mai bằng dao bào kaasschaaf, ăn cá trích nguyên con ngửa cổ, đến cách úp bánh lên miệng cốc cà phê nóng.

[Ảnh: Phô mai Gouda, cá trích sống và bánh Stroopwafel bày cùng nhau trên bàn gỗ kiểu Hà Lan]

Phô mai Gouda ngon nhất nên ăn theo cách nào, chợ phô mai Alkmaar có gì đặc biệt?

Phô mai Gouda ngon nhất nên ăn theo kiểu truyền thống Hà Lan: cắt lát mỏng bằng dao bào kaasschaaf rồi dùng kèm bánh mì vào bữa sáng, thay vì chỉ mua về làm quà. Gouda được đặt theo tên thành phố Gouda, nơi giới thương lái từng có đặc quyền buôn bán phô mai từ thời Trung Cổ, và công thức hiện đại định hình vào thế kỷ 17, thời hoàng kim của Hà Lan.

Phô mai Hà Lan phân loại theo độ tuổi ủ, từ non (jong) ủ khoảng 4 tuần vị béo nhẹ, tới già (oud) ủ trên 10 tháng vị đậm và hơi giòn do kết tinh muối canxi. Người Hà Lan thường ăn Gouda non mỗi sáng, còn Gouda già dùng nhắm rượu vang hoặc tiếp khách vào dịp đặc biệt.

Chợ phô mai Alkmaar diễn ra thế nào, có gì đặc biệt để xem?

Chợ phô mai Alkmaar hoạt động vào mỗi sáng thứ Sáu từ tháng 4 đến tháng 9 tại quảng trường Waagplein, tồn tại từ năm 1593, là một trong những chợ phô mai lâu đời nhất Hà Lan. Người khuân phô mai kaasdragers mặc đồ trắng, đội nón rơm màu theo từng hội nhóm, khiêng những bánh phô mai nặng khoảng 16kg trên cáng gỗ tới nhà cân, rồi thương lượng giá bằng nghi thức vỗ tay handjeklap trước khi bắt tay chốt giá.

Bạn có thể đọc thêm: Đi Hà Lan mua gì làm quà? để hiểu rõ hơn về cách chọn mua phô mai Gouda, gốm Delft và hạt giống tulip mang về làm quà.

[Ảnh: Người khuân phô mai kaasdragers đội nón rơm màu tại chợ phô mai Alkmaar]

Cá trích sống Hollandse Nieuwe là gì, người Hà Lan ăn sống thế này có an toàn không?

Cá trích sống Hollandse Nieuwe là loại cá trích non đánh bắt đầu mùa, đạt tối thiểu 16% chất béo và được sơ chế đúng chuẩn mới được gắn tên gọi này, hoàn toàn an toàn để ăn vì đã qua quy trình làm sạch và cấp đông theo quy định an toàn thực phẩm châu Âu trước khi bán. Mùa cá trích mới thường bắt đầu vào tháng 6 hằng năm.

Cách ăn truyền thống là cầm đuôi cá, ngửa cổ và cắn nguyên con, nhưng phần lớn người Hà Lan ngày nay chọn cách lịch sự hơn: cắt nhỏ, ăn kèm hành tây băm và dưa chuột muối bằng tăm. Ngày hội Vlaggetjesdag, tổ chức vào thứ Bảy đầu mùa cá trích, đánh dấu mẻ cá đầu tiên trong năm và thu hút đông đảo người dân xếp hàng nếm thử.

Cá trích từng là nền tảng làm nên sự thịnh vượng của Amsterdam thời hoàng kim thế kỷ 17, tới mức người Hà Lan có câu nói rằng thành phố này được xây trên xương cá trích. Kỹ thuật làm sạch và ướp muối cá trích ngay trên tàu do ngư dân Willem Beukelszoon phát triển từ thế kỷ 14 giúp cá trích giữ được lâu hơn, mở đường cho ngành thương mại cá trích quy mô lớn của Hà Lan.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, phần lớn khách ban đầu khá e ngại món cá sống này, nhưng khi thử theo cách cắt nhỏ ăn cùng hành tây, nhiều người lại thấy vị khá giống gỏi cá sống hoặc chẻo Việt Nam, không quá xa lạ.

[Ảnh: Một suất cá trích Hollandse Nieuwe cắt nhỏ ăn kèm hành tây băm tại quầy đường phố]

Bánh Stroopwafel bắt nguồn từ Gouda năm nào, ăn đúng kiểu phải làm thế nào?

Bánh Stroopwafel bắt nguồn từ thành phố Gouda, ra đời cuối thế kỷ 18 hoặc đầu thế kỷ 19, khi thợ làm bánh tận dụng vụn bánh thừa trộn cùng mật đường để không lãng phí nguyên liệu. Thợ bánh Gerard Kamphuisen tại Gouda thường được nhắc tới như người phổ biến công thức này, với công thức cổ nhất còn ghi lại từ năm 1840.

Bánh gồm hai lớp vỏ mỏng giòn ép nóng bằng khuôn waffle, kẹp giữa là lớp nhân mật đường, đường nâu, bơ và quế còn ấm để dính chặt hai lớp vỏ lại với nhau. Cách ăn đúng kiểu Hà Lan là úp nguyên chiếc bánh lên miệng cốc cà phê hoặc trà nóng khoảng một phút, hơi nóng làm mềm lớp nhân mật đường bên trong, cho vị ngọt ấm và dẻo hơn hẳn so với ăn nguội trực tiếp.

[Ảnh: Bánh Stroopwafel úp trên miệng cốc cà phê nóng theo cách ăn truyền thống Hà Lan]

Ngoài ba món trên, ẩm thực Hà Lan còn món đặc trưng nào đáng thử?

Ngoài phô mai, cá trích và stroopwafel, ẩm thực Hà Lan còn nhiều món đặc trưng khác đáng thử, tiêu biểu nhất là bitterballen: viên ragu thịt bò hầm sánh đặc, tẩm bột chiên giòn bên ngoài, ăn kèm mù tạt, thường xuất hiện trong các quán bia làm món nhắm.

Poffertjes là bánh kếp nhỏ đường kính chỉ khoảng 3 đến 4cm, làm từ bột mì trộn bột kiều mạch, chiên trên chảo gang nhiều lỗ tròn, ăn kèm bơ và đường bột rắc phía trên, phổ biến tại các khu chợ và hội chợ đường phố. Patat, khoai tây chiên kiểu Hà Lan cắt miếng dày hơn thông thường, ăn kèm sốt mayonnaise thay vì tương cà, là món ăn vặt đường phố phổ biến nhất cả nước.

Vào mùa đông, người Hà Lan còn ưa chuộng erwtensoep (hay snert): súp đậu Hà Lan nấu sánh đặc cùng rau củ, thịt hun khói và xúc xích rookworst, ăn kèm bánh mì đen roggebrood, món ăn ấm bụng đúng nghĩa cho những ngày lạnh giá.

Bạn có thể đọc thêm: Người Hà Lan thẳng thắn và văn hóa đạp xe: vì sao cả nước mê xe đạp? để hiểu rõ hơn về lối sống và tính cách người Hà Lan đứng sau những món ăn đường phố giản dị này.

Ẩm thực Hà Lan có hợp khẩu vị và dễ ăn với khách Hà Nội không?

Ẩm thực Hà Lan khá dễ ăn với khách Hà Nội ở các món nướng và chiên như poffertjes hay bitterballen, nhưng một số món như cá trích sống hay phô mai già nặng mùi có thể cần thời gian làm quen với người quen khẩu vị thanh nhẹ.

Bạn có thể đọc thêm: Ẩm thực Châu Âu: món phải thử ở từng nước và món dễ ăn cho khách Việt để so sánh mức độ dễ ăn của ẩm thực Hà Lan so với các nước châu Âu khác.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, các cô chú lớn tuổi thường thích phô mai Gouda non và bánh stroopwafel hơn cả, trong khi giới trẻ lại tò mò muốn thử cá trích sống một lần cho biết. Nhiều gia đình khi tham gia tour Tây Âu ghé Hà Lan thường dành riêng một buổi tự do tại Amsterdam để cả đoàn cùng thử các món ăn đường phố này theo tốc độ và khẩu vị riêng.

Nên trải nghiệm ẩm thực Hà Lan ở đâu, một bữa ăn tại Amsterdam tốn khoảng bao nhiêu euro?

Nên trải nghiệm ẩm thực Hà Lan tại các khu chợ truyền thống và quầy ăn đường phố ở Amsterdam, tiêu biểu nhất là chợ Albert Cuyp tại khu De Pijp, một trong những chợ trời họp hằng ngày lớn nhất châu Âu với hơn 260 gian hàng, mở cửa từ thứ Hai đến thứ Bảy, khoảng 10 giờ sáng tới 5 giờ chiều. Nơi đây tập trung đông đảo gian hàng cá trích, phô mai và bánh ngọt với giá hợp lý hơn nhà hàng. Một suất cá trích kèm bánh mì tại quầy đường phố khoảng 3 đến 4 euro, một viên bitterballen khoảng 1 đến 1,5 euro, một túi poffertjes khoảng 6 đến 8 euro, và một chiếc stroopwafel nóng mua tại chợ khoảng 2 đến 3 euro.

Trang Du Lịch Châu Âu Từ Hà Nội cũng thường xuyên cập nhật các hành trình mới quanh Hà Lan và Tây Âu, khách có thể tham khảo thêm trước khi quyết định tự túc hay đi theo đoàn.

Với những gia đình muốn kết hợp ẩm thực Hà Lan cùng nhiều điểm đến châu Âu khác trong một hành trình, đội ngũ Tour Châu Âu Từ Hà Nội có thể tư vấn lịch trình phù hợp với số ngày và ngân sách cả đoàn.

[Ảnh: Quầy hàng cá trích và phô mai tại một khu chợ ngoài trời ở Amsterdam]

Câu hỏi thường gặp về ẩm thực Hà Lan

Phô mai Gouda có phải làm hoàn toàn từ sữa bò không?

Phần lớn phô mai Gouda làm từ sữa bò tươi, nhưng vẫn có biến thể làm từ sữa dê hoặc sữa cừu tại một số trang trại nhỏ, thường có vị đậm và giá cao hơn bản làm từ sữa bò thông thường. Loại phổ biến bán tại siêu thị và chợ hầu hết là Gouda sữa bò.

Tại sao người Hà Lan thích mua đồ ăn tại quầy đường phố hơn vào nhà hàng?

Người Hà Lan có thói quen ăn nhanh gọn ngoài trời do nhịp sống thực dụng và tiết kiệm thời gian, các quầy hàng bán cá trích, bitterballen hay khoai tây chiên thường mở ngay trên phố đi bộ hoặc gần bến xe đạp, tiện cho việc ăn khi đang di chuyển.

Cá trích Hollandse Nieuwe ở Hà Lan có bán quanh năm không?

Cá trích Hollandse Nieuwe chỉ được đánh bắt và bán tươi theo mùa, từ khoảng tháng 6 đến hết mùa hè. Ngoài mùa này, các quầy hàng thường bán cá trích cấp đông hoặc đã qua chế biến, vẫn ngon nhưng không được gọi đúng tên Hollandse Nieuwe.

Bitterballen và kroket của Hà Lan khác nhau thế nào?

Bitterballen và kroket dùng chung phần nhân ragu thịt sánh đặc, khác nhau chủ yếu ở hình dáng và cách dùng: bitterballen nặn tròn nhỏ, ăn kèm mù tạt làm món nhắm, còn kroket tạo hình thon dài hơn, thường kẹp trong bánh mì ăn như một bữa chính.

Đi tour Hà Lan có được sắp xếp thử các món ăn đặc trưng này không?

Có, phần lớn hành trình tour Hà Lan đều dành thời gian tự do tại Amsterdam hoặc các thị trấn phô mai để khách tự trải nghiệm ẩm thực địa phương, một số đoàn còn được hướng dẫn viên gợi ý quán ăn hoặc khu chợ uy tín gần khách sạn.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia làm Tour Châu Âu của Euro Trip - Chuyên Du Lịch Châu Âu Từ Hà Nội với hơn 15 năm kinh nghiệm. Thông tin được cập nhật tháng 8/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại Euro Trip.