Văn hóa trà chiều của người Anh: lịch sử, quy tắc và trải nghiệm ở London

Trà chiều Anh, tiếng Anh gọi afternoon tea, là bữa ăn nhẹ giữa buổi chiều gồm bánh sandwich, scone kem đặc và bánh ngọt bày trên khay ba tầng, dùng kèm trà nóng, thường diễn ra khoảng 3 đến 5 giờ chiều. Nghi thức này ra đời từ nhu cầu thực tế của giới quý tộc Anh thế kỷ 19, rồi trở thành trải nghiệm văn hóa hầu như du khách nào tới London cũng muốn thử.

[Ảnh: Khay trà chiều ba tầng với sandwich, scone và bánh ngọt tại một khách sạn London]

Trà chiều ra đời từ khi nào, có đúng là do Nữ công tước Bedford sáng tạo năm 1840 không?

Trà chiều được cho là ra đời khoảng năm 1840, gắn liền với Anna Maria Russell, Nữ công tước thứ 7 xứ Bedford, người thường cảm thấy đói cồn cào vào khoảng 5 giờ chiều vì khoảng cách quá xa giữa bữa trưa và bữa tối. Thời Victoria, giới thượng lưu Anh chuyển bữa tối muộn dần tới tận 9 giờ tối, nên bà Bedford bắt đầu cho người mang trà, bánh mì bơ và bánh ngọt lên phòng riêng vào giữa buổi chiều để lấp khoảng trống đó. Tuy vậy, giới sử gia ẩm thực Anh hiện nay không coi bà Bedford là người phát minh duy nhất: nhật ký của Nữ hoàng Victoria năm 1845 từng ghi lại một buổi trà chiều kiểu Đức tại triều đình Phổ mà không hề nhắc tới "kiểu Bedford", và nhiều thị trấn suối khoáng như Bath hay Harrogate đã phục vụ trà chiều từ thập niên 1750, gần một thế kỷ trước khi câu chuyện về bà Bedford xuất hiện. Điều chắc chắn là bà Bedford có công phổ biến thói quen này ra giới quý tộc Anh, biến một bữa ăn nhẹ cá nhân thành nghi thức xã giao được yêu thích suốt gần 200 năm qua.

Trà chiều (afternoon tea) và trà chiều muộn (high tea) khác nhau thế nào, dễ nhầm ra sao?

Trà chiều afternoon tea và trà chiều muộn high tea là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau dù nghe tên rất giống nhau, đây cũng là nhầm lẫn phổ biến nhất của du khách lần đầu tìm hiểu văn hóa Anh. Afternoon tea vốn là thói quen của giới quý tộc, dùng khoảng 4 giờ chiều, ngồi ở ghế bành thấp, ăn nhẹ nhàng gồm sandwich, scone và bánh ngọt, mang tính giao lưu xã hội hơn là bữa ăn no. High tea ngược lại là bữa ăn của tầng lớp lao động, dùng sau giờ làm khoảng 5, 6 giờ chiều, ngồi ở bàn ăn cao ghế tựa cao, tức nguồn gốc thật sự của chữ "high", ăn no với thịt, cá hoặc món nướng nóng chứ không phải bánh ngọt tinh tế. Nhiều du khách lầm tưởng high tea nghe "sang" hơn vì có chữ high nên mới là kiểu trà chiều quý tộc, thực ra ngược lại hoàn toàn. Ngày nay tại London, các khách sạn và tiệm trà quảng cáo đều phục vụ đúng kiểu afternoon tea quý tộc, khái niệm high tea gần như biến mất khỏi thực đơn hiện đại.

Bạn có thể đọc thêm: Ẩm thực Anh: fish and chips, trà chiều và sự thật có dở như lời đồn? để xem trà chiều nằm ở đâu trong bức tranh ẩm thực Anh nói chung.

[Ảnh: Ghế bành thấp và bàn trà kiểu afternoon tea quý tộc Anh]

Ăn trà chiều đúng chuẩn nên theo thứ tự nào, cầm tách trà cong ngón út có đúng không?

Ăn trà chiều đúng chuẩn nên theo thứ tự từ mặn tới ngọt: ăn hết tầng sandwich mặn dưới cùng trước, sau đó tới scone ở tầng giữa, cuối cùng mới tới bánh ngọt tầng trên, không nhảy cóc lộn xộn giữa các tầng. Cong ngón út khi cầm tách trà thực chất là một hiểu lầm phổ biến, cách cầm đúng là chỉ nắm quai tách bằng ngón cái và ngón trỏ, ngón út khép tự nhiên hướng xuống chứ không cong vổng lên như nhiều người tưởng lịch sự. Khi khuấy trà, chỉ nên di chuyển thìa nhẹ nhàng theo hướng trước sau, tránh chạm thành tách gây tiếng loảng xoảng, khuấy xong đặt thìa lên đĩa lót chứ không để lại trong tách. Với bánh scone, cách ăn chuẩn là bẻ từng miếng vừa ăn bằng tay, không dùng dao cắt đôi như bánh mì sandwich, phết mứt và kem đặc riêng cho từng miếng nhỏ, tuyệt đối không nhúng scone vào tách trà. Khăn ăn khi dùng xong nên gấp gọn đặt bên trái đĩa, không vo tròn để lên đĩa ăn.

Vùng Devon và Cornwall tranh cãi gì về thứ tự phết mứt và kem lên scone?

Vùng Devon và Cornwall tranh cãi về thứ tự phết kem đặc clotted cream và mứt dâu lên bánh scone: người Devon phết kem trước rồi mới phết mứt lên trên, còn người Cornwall làm ngược lại, phết mứt trước rồi phủ kem lên sau. Cả hai cách đều được coi là đúng chuẩn tùy vùng miền, không có đáp án tuyệt đối, nên du khách hoàn toàn có thể chọn cách mình thích mà không sợ bị đánh giá sai quy tắc.

[Ảnh: Bánh scone tách đôi phết kem clotted cream và mứt dâu]

London có những địa chỉ trà chiều nổi tiếng nào ngoài khách sạn Ritz?

London có nhiều địa chỉ trà chiều nổi tiếng ngoài khách sạn Ritz, mỗi nơi mang phong cách và mức giá khác nhau nên du khách có thể chọn theo sở thích và ngân sách. Fortnum & Mason, cửa hàng bách hóa hoàng gia hơn 300 năm tuổi trên phố Piccadilly, phục vụ trà chiều tại phòng trà Diamond Jubilee Tea Salon với giá khoảng 84 đến 86 bảng mỗi người, kéo dài khoảng 1 giờ 45 phút, nổi tiếng với hàng trăm loại trà lá rời tự pha chế. Brown's Hotel tại khu Mayfair, xây dựng từ năm 1837, từng là nơi Alexander Graham Bell thử nghiệm điện thoại và nhà văn Rudyard Kipling ngồi viết một phần cuốn The Jungle Book, mang không khí cổ điển kiểu thư viện quý tộc Anh. Sketch London lại đi theo hướng hoàn toàn khác: phòng trà thiết kế nghệ thuật độc đáo cùng khu vệ sinh hình quả trứng nổi tiếng mạng xã hội, giá khoảng 85 bảng mỗi người, phù hợp khách trẻ thích chụp ảnh. Claridge's và The Savoy cũng là hai lựa chọn kinh điển khác được xếp cùng hạng với Ritz về độ sang trọng và lịch sử phục vụ hoàng gia lâu đời.

Bạn có thể đọc thêm: Hoàng gia Anh: truyền thống, lễ nghi và điều thú vị trước khi tham quan để hiểu thêm bối cảnh hoàng gia đứng sau nhiều nghi thức trà chiều sang trọng bậc nhất London.

[Ảnh: Phòng trà Diamond Jubilee Tea Salon tại Fortnum and Mason London]

Đặt chỗ trà chiều ở London cần lưu ý gì, nên đặt trước bao lâu?

Đặt chỗ trà chiều ở London cần thực hiện trước ít nhất vài ngày, với các địa chỉ nổi tiếng như Ritz hay Fortnum & Mason nên đặt trước 2 đến 4 tuần, đặc biệt vào mùa cao điểm du lịch hè hoặc dịp lễ cuối năm vì chỗ thường kín rất nhanh. Nên dành ra tối thiểu 90 phút cho một buổi trà chiều trọn vẹn, không nên xếp lịch tham quan sát ngay sau đó vì đây là trải nghiệm thong thả, ăn chậm và trò chuyện chứ không phải bữa ăn nhanh. Về trang phục, phần lớn địa chỉ chỉ yêu cầu smart casual, tức lịch sự gọn gàng, tránh đồ thể thao hay dép lê, riêng khách sạn Ritz áp dụng quy định nghiêm ngặt hơn với nam giới bắt buộc mặc áo vest và thắt cà vạt. Chi phí trung bình cho một suất trà chiều tại London dao động từ khoảng 55 bảng ở mức phổ thông tới hơn 100 bảng tại các địa chỉ cao cấp, muốn thêm champagne thường phụ thu khoảng 20 đến 25 bảng mỗi ly.

Khách Hà Nội lần đầu trải nghiệm trà chiều nên chuẩn bị gì?

Khách Hà Nội lần đầu trải nghiệm trà chiều nên đặt chỗ sớm ngay khi lên lịch trình London, vì nhiều gia đình đi tour thường muốn xếp một buổi trà chiều làm điểm nhấn nhưng lại đặt sát ngày nên hết chỗ ở các địa chỉ nổi tiếng. Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, các cô chú lớn tuổi thường thích trà chiều hơn cả giới trẻ vì không gian yên tĩnh, được ngồi nghỉ chân sau nửa ngày tham quan, lại được nếm nhiều loại bánh nhỏ mà không cần ăn quá no. Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, một buổi trà chiều cho cả đoàn đông người nên báo trước với nhà hàng để được sắp bàn chung, vì nhiều địa chỉ nổi tiếng chỉ nhận nhóm nhỏ dưới 6 người mỗi bàn. Khách đi theo tour Anh Quốc, Scotland, Wales thường được hướng dẫn viên sắp xếp một buổi tự do tại London đúng vào khung giờ chiều, rất thuận tiện để cả đoàn cùng trải nghiệm trà chiều mà không ảnh hưởng lịch tham quan chung.

[Ảnh: Đoàn khách Hà Nội ngồi thưởng thức trà chiều tại một khách sạn London]

Nếu gia đình muốn kết hợp trải nghiệm trà chiều cùng hành trình khám phá trọn vẹn nước Anh, đội ngũ Tour Châu Âu Từ Hà Nội của Euro Trip có thể tư vấn lịch trình phù hợp với số ngày và ngân sách cả đoàn.

Trang Du Lịch Châu Âu Từ Hà Nội cũng thường xuyên cập nhật các hành trình mới quanh Anh Quốc và châu Âu, khách có thể tham khảo thêm trước khi quyết định tự túc hay đi theo đoàn.

Câu hỏi thường gặp về văn hóa trà chiều của người Anh

Trà chiều có phải bữa ăn thay thế bữa trưa hoặc bữa tối không?

Không, trà chiều vốn được thiết kế là bữa ăn nhẹ giữa hai bữa chính, không nhằm thay thế bữa trưa hay bữa tối, dù khối lượng bánh scone và bánh ngọt trong một suất đầy đủ cũng đủ khiến nhiều khách no tới tận tối muộn.

Trẻ em đi cùng gia đình có được tham gia trà chiều không?

Có, hầu hết các địa chỉ đều có thực đơn trà chiều riêng cho trẻ em với giá thấp hơn người lớn, ví dụ tại Fortnum & Mason suất trẻ em hiện khoảng 60 bảng, thường thay bánh sandwich mặn bằng các món ngọt và đồ uống trái cây thay trà.

Loại trà nào phổ biến nhất khi dùng trà chiều kiểu Anh?

Trà đen Earl Grey hương cam bergamot và trà English Breakfast đậm vị là hai loại phổ biến nhất, phần lớn địa chỉ trà chiều cao cấp còn phục vụ hàng chục loại trà lá rời khác để khách tự chọn theo khẩu vị.

Có thể mặc quần jeans đi trà chiều ở London không?

Tùy địa chỉ, phần lớn tiệm trà và khách sạn tầm trung chấp nhận quần jeans miễn gọn gàng lịch sự, nhưng các khách sạn năm sao như Ritz cấm hẳn quần jeans và đồ thể thao, nên kiểm tra quy định trang phục cụ thể trước khi đặt chỗ.

Ngoài London, thành phố nào khác ở Anh cũng nổi tiếng về trà chiều?

Thành phố Bath ở miền Tây Nam nước Anh, một trong những nơi phục vụ trà chiều sớm nhất từ thế kỷ 18, hiện vẫn nổi tiếng với các phòng trà cổ điển nằm trong khu phố di sản xây bằng đá vàng đặc trưng, là điểm dừng chân được nhiều đoàn khách kết hợp thăm suối nước nóng La Mã cổ.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia làm Tour Châu Âu của Euro Trip - Chuyên Du Lịch Châu Âu Từ Hà Nội với hơn 15 năm kinh nghiệm. Thông tin được cập nhật tháng 8/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại Euro Trip.