Ngắm cực quang Bắc Âu tháng mấy? Điểm ngắm và kinh nghiệm

Mùa cực quang ở Bắc Âu là tháng nào?

Mùa cực quang tại Bắc Âu chính thức kéo dài khoảng 8 tháng, từ giữa tháng 8 hoặc tháng 9 đến hết tháng 4, vì đây là giai đoạn trời đủ tối vào ban đêm để nhìn thấy hiện tượng này. Từ tháng 5 đến đầu tháng 8, vùng Bắc Âu bước vào hiện tượng mặt trời nửa đêm, trời sáng gần như suốt ngày đêm nên không thể quan sát cực quang dù hoạt động địa từ vẫn diễn ra bình thường.

Xem thêm: Mùa hè Bắc Âu: Ngắm đêm trắng ở đâu, khi nào nên đi?

Trong mùa cực quang, hai giai đoạn được đánh giá cao nhất vì lý do khác nhau. Tháng 9, tháng 10 và tháng 3, đầu tháng 4, quanh thời điểm phân, hoạt động địa từ của Mặt Trời thường mạnh hơn theo quy luật thiên văn. Giữa tháng 11 đến tháng 2, đêm dài và tối nhất trong năm, có nhiều giờ tối hơn để quan sát dù thời tiết lạnh và dễ nhiều mây hơn.

Xem thêm: Du lịch châu Âu mùa nào đẹp? Mùa hoa, tuyết và cực quang

Dải cực quang xanh lá trên bầu trời đêm vùng Bắc Âu

Cực quang là gì và vì sao không phải lúc nào cũng nhìn thấy được?

Cực quang, hay bắc cực quang, là hiện tượng ánh sáng xuất hiện khi các hạt mang điện từ gió Mặt Trời va chạm với từ quyển và khí quyển Trái Đất ở vùng vĩ độ cao, tạo ra những dải sáng chuyển động trên bầu trời đêm. Cường độ cực quang phụ thuộc vào hoạt động của Mặt Trời, thứ con người không thể điều khiển hay dự đoán chính xác tuyệt đối, nên ngay cả khi đi đúng mùa, đúng điểm ngắm nổi tiếng, khách vẫn có thể gặp một vài đêm trời quang mà không có cực quang mạnh.

Ba yếu tố quyết định khả năng nhìn thấy là hoạt động địa từ đủ mạnh, bầu trời quang mây, và vị trí đủ tối, tránh ánh sáng đô thị. Thiếu một trong ba yếu tố này, cơ hội quan sát giảm đáng kể dù đang ở đúng mùa cao điểm. Giai đoạn 2023 đến 2028 được giới khoa học đánh giá là đỉnh chu kỳ hoạt động khoảng 11 năm của Mặt Trời, nên tần suất và cường độ cực quang trong những năm này thường cao hơn hẳn giai đoạn trước đó, là thời điểm khá thuận lợi để lên kế hoạch săn cực quang.

Sơ đồ minh họa cực quang hình thành do gió Mặt Trời tương tác với từ quyển Trái Đất

Điểm ngắm cực quang đẹp nhất ở Bắc Âu là ở đâu?

Tromsø của Na Uy được xem là thủ phủ săn cực quang của châu Âu, nằm sâu trong vòng Bắc Cực, chỉ cần chỉ số Kp khoảng 2 là đã có cơ hội nhìn thấy nhờ vị trí thuận lợi. Ngoài Tromsø, Na Uy còn các điểm ngắm tốt như Alta, Lofoten và Kirkenes, đều nằm ở phía bắc đất nước.

Abisko của Thụy Điển nổi tiếng nhờ vi khí hậu đặc biệt, nằm trong vùng bóng mưa của dãy núi xung quanh nên ít mây hơn hẳn các khu vực lân cận, được nhiều nhiếp ảnh gia cực quang chọn làm điểm dừng chân dài ngày. Rovaniemi và vùng Lapland của Phần Lan, quê hương gắn với hình ảnh ông già Noel, cũng là điểm ngắm phổ biến, có cả dịch vụ ngủ trong lều kính để quan sát cực quang ngay từ giường.

Vì sao Đan Mạch ít được nhắc tới khi săn cực quang?

Phần lãnh thổ chính của Đan Mạch nằm ở vĩ độ thấp hơn nhiều so với Na Uy, Thụy Điển hay Phần Lan, nên hiếm khi nhìn thấy cực quang, trừ những đợt bão địa từ rất mạnh. Vì vậy khi lên kế hoạch săn cực quang tại Bắc Âu, khách nên ưu tiên các điểm phía bắc của Na Uy, Thụy Điển và Phần Lan thay vì Đan Mạch.

Thị trấn Tromsø về đêm với cực quang trên bầu trời

Chỉ số Kp là gì và dùng thế nào để tăng cơ hội thấy cực quang?

Chỉ số Kp là thang đo mức độ hoạt động địa từ của Trái Đất, chạy từ 0 đến 9, chỉ số càng cao thì cực quang càng mạnh và có thể nhìn thấy ở những vùng vĩ độ thấp hơn. Tại Tromsø, chỉ số Kp khoảng 2 đã đủ để quan sát, trong khi phải đạt khoảng Kp 5 trở lên mới có cơ hội nhìn thấy cực quang xa về phía nam như Oslo.

Khách nên tải các ứng dụng dự báo cực quang theo dõi chỉ số Kp và mật độ mây theo giờ thực, chọn ra ngoài vào những đêm chỉ số báo cao và trời quang. Dự báo Kp thường chỉ chính xác trong khoảng vài giờ tới, dự báo nhiều ngày trước chỉ mang tính tham khảo xu hướng chung, nên theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, nên kiểm tra lại chỉ số ngay trong buổi tối trước khi quyết định ra ngoài thay vì lên kế hoạch cứng nhắc từ trước đó nhiều ngày.

Nên ngắm cực quang vào khung giờ nào và cần điều kiện thời tiết ra sao?

Khung giờ khoảng 22 giờ đến 1, 2 giờ sáng thường là thời điểm cực quang xuất hiện rõ nhất, trùng với thời điểm nửa đêm địa từ tại khu vực Bắc Âu. Trời cần quang mây, càng ít mây che phủ càng dễ quan sát, nên khách cần theo dõi dự báo thời tiết địa phương sát giờ thay vì chỉ xem trước nhiều ngày.

Mùa cực quang trùng với mùa đông Bắc Âu, nhiệt độ ban đêm ở Tromsø hay Rovaniemi có thể xuống âm 10 đến âm 20 độ C, nên khách cần áo lông dày, mũ len, găng tay và giày giữ ấm chuyên dụng nếu đứng ngoài trời lâu để chờ cực quang xuất hiện.

Nên mặc nhiều lớp mỏng thay vì một lớp dày để dễ điều chỉnh khi di chuyển giữa xe ấm và không gian ngoài trời, đồng thời mang theo bình giữ nhiệt nước nóng hoặc trà gừng để giữ ấm cơ thể trong lúc chờ đợi, có khi kéo dài một, hai tiếng mới thấy được cực quang rõ.

Du khách mặc áo ấm đứng ngắm cực quang giữa tuyết trắng Lapland

Mẹo tăng cơ hội trải nghiệm cực quang cho khách đi từ Hà Nội là gì?

Từ sân bay Nội Bài, khách thường phải bay nối chuyến qua các điểm trung chuyển như Doha, Dubai hoặc Istanbul để tới các thành phố Bắc Âu, vì Vietnam Airlines hiện chưa có đường bay thẳng tới khu vực này, tổng thời gian di chuyển khoảng 15 đến 17 tiếng kể cả nối chuyến.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi đã dẫn, nên dành ít nhất ba đêm tại vùng có khả năng cao thay vì chỉ một đêm, vì thời tiết nhiều mây có thể khiến một, hai đêm đầu không thấy được gì.

Khách đi theo đoàn có hướng dẫn viên tiếng Việt thường được đưa tới các điểm tối, ít mây hơn ngoài trung tâm thành phố, tăng cơ hội quan sát so với việc tự tìm hiểu. Có thể tham khảo tour Bắc Âu từ Hà Nội của Euro Trip, thường kết hợp Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan trong một hành trình liên tuyến đúng mùa cực quang.

Na Uy tuy không thuộc Liên minh châu Âu nhưng vẫn nằm trong khối Schengen, nên khách đi tour liên tuyến nhiều nước Bắc Âu vẫn dùng chung một loại visa Schengen như phần lớn châu Âu.

Đoàn khách Hà Nội chụp ảnh cùng cực quang tại Bắc Âu